Verk Ístaks í Stamsund á Lofoten hófst í byrjun september á síðastliðnu ári. Segja má að verkefnið skiptist í fjóra hluta. Það er hreinsun hafnarinnar, gerð nýrrar innsiglingarrennu, dýpkun innri hafnar og bygging sjóvarnargarðs.

Síðastliðið haust fór að stórum hluta í það að hreinsa höfnina. Í botnseti er töluverð þungmálmamengun frá iðnaði og skipum. Hreinsunin gengur út á það að skafa 30 – 80 cm lag af lausu efni ofan af botninum og sigla því út í gjá á botni hafnarinnar. Járnarusl og annar úrgangur sem kemur upp er flokkaður frá og fluttur á land. Í höfninni er búið að koma fyrir mengunarmælum sem senda sjálfkrafa SMS skilaboð ef mengunin fer yfir ákveðin mörk við gröft eða losun. Verður þá tafarlaust að stöðva vinnu. Þessi hreinsunarvinna er háð leyfi frá sýslumanni og er undir smásjá margra. Þar á meðal eru umhverfissamtök sem sum hver vilja fara aðrar leiðir. Það er því ákveðinn léttir að þessum verkhluta fer senn að ljúka þegar búið er að hreinsa rúmlega 45.000 m3 af menguðu efni.

Að öðru leyti er búið að sprengja um 35% af því sem sprengja á fyrir nýrri innsiglingu og grjótvinnsla komin vel á veg. Í sprengingum á sjó hefur borpramminn Þrymur verið notaður. Þrymur var byggður í smiðju Ístaks á Íslandi og hefur hann reynst afar vel. Nú er hlé á sjósprengingum í Stamsund þar sem borpramminn var sendur í annað dýpkunarverkefni í bænum Andenes í nokkrar vikur. Andenes er um 250 km norðan við Stamsund. Þegar Þrymur kemur tilbaka til Stamsund verður klárað að sprengja í innsiglingunni og þar á eftir hafist handa við dýpkun í innri höfninni.

Vinna við sjóvarnargarð er nýhafin og búið er að aka um 1.000 m3 af fyllingu út í varnargarðinn frá landi. Margir voru orðnir óþreyjufullir að koma þessari vinnu í gang og úr varð vísa:

Fyrsti bíll í garðinn fór
Fimmtudaginn langa
Þar fór mikill ökuþór
Nú fer þetta að ganga
(Þorvaldur Evensen)

Við verkið starfa um 40 manns frá Ístaki og eitt af því sem hefur þurft að aðlagast hér er að borða hlaup. Ef það er hægt að tala um staðlaðan eftirmat, þá er staðlaði eftirmatur Lófætingja hlaup með vanillusósu. Hlaupið er í öllum regnbogans litum, ýmist gegnsætt eða ekki. Íslenskt samheiti yfir þetta hér á svæðinu er “dillimatur”. Öll önnur aðlögun hefur verið frekar auðveld þar sem heimafólk hér er afar vinalegt og hjálplegt og náttúran mjög lík þeirri íslensku.

En af hverju heitir Lofoten Lofoten? Á því er helst að finna tvær skýringar. Sú fyrri er sú að þetta þýði “fótur á gaupu”. Gaupa er miðlungsstór kattardýr sem lifir villt á norðurhveli jarðar. Gamalt sænskt orð fyri gaupu er “Lo”, og Lofoten skaginn líkist (ef vel er að gáð) afturfæti á gaupu. Á norsku þýðir “Lo”  slétta eða undirlendi. Hin skýringin sem hægt er að finna er að þetta merki “sléttufótur”, eða undirlendisfótur. Þrátt fyrir mikið fjalllendi er einnig töluvert undirlendi á Lofoten og þar af leiðandi er hér mikill landbúnaður. Tilsvarandi er nafn Óslóborgar líklega komið til með svipuðum hætti en það merkir þá “sléttu ás”, eða sléttan undir ásnum, Os-Lo.

Bestu kveðjur frá Stamsund.